Félagið er opið öllum einstaklingum sem búa á Íslandi eða hyggjast búa á Íslandi. Sérstakt félagsnúmer veitir félagsmanni sem orðinn er 50 ára rétt til kaupa á búseturétti í íbúð Búmanna hvar sem er á landinu án tillits til núverandi búsetu félagsmanns. Félagið á um 500 íbúðir í notkun eða í byggingu í 13 sveitarfélögum. 

Það kostar  2000 krónur á ári að vera félagsmaður í Búmönnum

Félagssvæðið nær til landsins alls og hefur félagið þegar byggt eða hafið byggingu á íbúðum í 13 sveitarfélögum. Félagið er opið öllum, bæði einstaklingum og samtökum. Sérstakt félagsnúmer veitir félagsmanni (búmanni sem orðinn er 50 ára), rétt til kaupa á búmannaíbúð hvar sem er á landinu. Þeir sem búa í íbúð Búmanna í viðkomandi búsetufélagi hafa þó forgang um þær íbúðir sem losna í búsetufélaginu umfram aðra félagsmenn.

Þegar íbúðir losna eða þegar nýjar íbúðir eru í byggingu þá er búseturétturinn auglýstur til sölu. Ekki er mögulegt að hafa samband við alla félagsmenn og bjóða þeim lausar íbúðir þar sem félagsmannafjöldi er rúmlega 2000. Því hefur sú aðferð verið valin að auglýsa í fasteignablaði Fréttablaðsins sem koma út á mánudögum ásamt því að oft er einnig auglýst í staðarblöðum úti á landi. Þegar búseturéttur er auglýstur til sölu geta allir félagsmenn sótt um, en sá sem hefur lægsta félagsnúmerið af umsækjendum hefur fyrstur rétt til kaupa á búseturéttinum. Utanfélagsmenn geta einnig sótt um ef um er að ræða endursölu búseturéttar á markaðsverði. Þá hefur tilboðsfjárhæð mest vægi en félagsmenn geta gengið inn í hæsta tilboð í samræmi við félagsnúmeraröð.

Búseturéttur er samkvæmt lögum skilgreindur sem ótímabundinn afnotaréttur félagsmanns í húsnæðissamvinnufélagi af búsetuíbúð. Lögskráður eigandi íbúðarinnar er Búmenn hsf.  Félagið annast um kaup og sölu búseturéttarins milli félagsmanna. Félagið selur búseturétt í nýjum íbúðum alltaf á kostnaðarverði.

Óafturkræft staðfestingagjald kr. 40.000.- er greitt við kaup á búseturétti hjá félaginu. Þegar um nýjar íbúðir er að ræða er reynt að miða við að kaupandi greiða búseturéttargjaldið í 4 jöfnum greiðslum á byggingartímanum.  Þegar um er að ræða endursölu á búseturétti milli félagsmanna er miðað við að greitt sé 10% af kaupverði búseturéttarins eða að lágmarki 500.000. innan tveggja vikna frá ákvörðun um sölu búseturéttarins og eftirstöðvar búseturéttargjaldsins við afhendingu íbúðar.

Um kaup á búseturétti er gerður búsetusamningur. Hann kveður á um réttindi og skyldur eiganda búseturéttarins. Samningurinn er óuppsegjanlegur af hálfu Búmanna hsf., nema um grófar vanefndir eða brot sé að ræða af hálfu búseturétthafa. Búmenn sjá um þinglýsingu búsetusamninga.

Eins og fram kemur í lið nr. 7 hér að ofan er gerður sérstakur búsetusamningur um kaup á búseturétti. Þeir samningar sem gerðir hafa verið fyrir lok árs 2006 eru með svokölluðum vísitöluuppreikningi.  Við sölu á búseturétti fær eigandi greitt upphaflegt kaupverð með verðbótum. Uppsagnarfrestur er 6 mánuðir. Seljist búseturéttur ekki innan árs, ber félaginu að kaupa búseturéttinn af viðkomandi félagsmanni í síðasta lagi tólf mánuðum frá uppsögn.

Í nýjum samþykktum Búmanna sem tóku gildi í janúar 2007 er gert ráð fyrir því að búseturéttur sé seldur á markaðsverði. Seljandi búseturéttarins setur upp ásett verð og áhugasamir kaupendur gefa tilboð í búseturéttinn. Verðið tekur þá mið af ástandi íbúðar og verðlagi íbúðarhúsnæðis á hverjum tíma. Ekki er kaupskylda á félaginu þegar búseturéttur er seldur á markaðsverði.

Samkvæmt 29. grein samþykkta Búmanna kemur fram að Búmenn hsf. geta heimilað að búseturéttur erfist til nánustu ættingja, þ.e. barns búseturétthafa eða til foreldra (foreldris). Félagsnúmer látins búseturétthafa erfist ekki.

Búseturétt er þinglýst á viðkomandi íbúð, en ekki má taka í honum veð.

Eigandi búseturéttar getur sótt um heimild til að leigja út íbúðina tímabundið. Er réttur eiganda um flest hliðstæður við rétt þinglýsts eiganda að íbúð. Viðkomandi er heimilt að gera ýmsar breytingar á íbúðinni, en gerir þær á eigin ábyrgð.

Þeir sem kaupa búseturétt eiga rétt til vaxtabóta en ekki húsaleigubóta. Vaxtabætur geta numið rúmum 20 þúsund kr. á mánuði til hjóna og eru skattfrjálsar. Ef tekjur og eignir eru yfir ákveðnum mörkum, skerðast vaxtabætur. Búmenn sjá um að upplýsa skattyfirvöld um greiðslubyrði lána af íbúðunum og eru nauðsynlegar upplýsingar forskráðar á skattframtöl þeirra sem búsettir eru í íbúðum Búmanna. Þeir sem eiga rétt (hafa forsendur) til vaxtabóta fá þær greiddar sjálfkrafa beint til sín. Á sama hátt hafa sveitarfélög látið sömu reglur gilda fyrir þá sem eiga búseturétt eins og þá sem skráðir eru eigendur íbúða varðandi afslátt á fasteignagjöldum vegan aldurs eða örorkubóta.

Um hvern íbúðakjarna er stofnað búsetufélag eða húsfélag. Þá setur stjórnin húsfélaginu sérstakar húsreglur. Búmenn skipuleggja þjónustu fyrir húsfélög s.s. varðandi innheimtu húsgjalda, viðhald húsa, bókhald og fl.

Sá sem kaupir búseturétt í íbúð Búmanna, greiðir mánaðarlega svonefnt mánaðargjald sem skrifstofa félagsins reiknar út. Innifalið í mánaðargjaldinu er nánast allur kostnaður við að búa í íbúðinni. Nefna má afborganir lána, fasteignagjöld, tryggingar og viðhaldssjóð. Í sambýli er einnig innheimt í hússjóð sem greiðir, þrif, upphitun íbúða og rafmagn og hita í sameign. Í sambýli er yfirleitt allt innifalið í mánaðargjöldunum nema rafmagnskostnaður viðkomandi íbúðar.

Í mánaðarlegu búsetugjaldi er greitt sérstaklega í viðhaldssjóð. Sjóðurinn er fyrir ytra viðhald húsa s.s. vegna sameignar, veggja, þaka, glugga, svala, lagna og ófyrirséðara atvika sem ekki verður rakið til búseturétthafa. Viðhaldssjóðurinn gegnir því hlutverki að leggja til hliðar fyrir viðhaldi framtíðarinnar. Þegar greitt er í viðhaldssjóð minnka líkur á því að íbúar þurfi sjálfir að kosta viðhald þegar kemur að því. Reglubundið viðhald sparar einnig kostnað. Búseturétthafar sjá sjálfir um innra viðhald Íbúðanna.

Búmenn hsf. hafa rétt á lánum frá Íbúðalánasjóði til allt að 50 ára. Félagið sér um að taka lán á íbúðirnar þegar þær eru teknar í notkun. Ekki er gerð breyting á lánum við endursölu búseturéttarins. Ef búseturéttur er t.d. 10% þá er tekin lán fyrir 90% af byggingakostnaði og ef búseturétturinn er hærri þá minnkar þörfin fyrir láni í samræmi við það og þar með lækka mánaðargjöldin í sama hlutfalli. Til loka árs 2004 voru öll lán til félagsins með breytilegum vöxtum. Stjórn Íbúðalánasjóðs tekur ákvörðun um vaxtastig breytilegra vaxta um hver áramót fyrir komandi ár.   Búmönnum hefur boðist að taka lán með föstum vöttum frá ársbyrjun 2005. Tekin er ákvörðun um vaxtastig fastra vaxta mánaðarlega og eru þeir síðan óbreyttir út lánstímann.

Rúmlega helmingur allra íbúða Búmanna eru í sérbýli, þ.e. í einbýli,  rað eða parhúsum. Restin er í sambýli. Vinsælustu íbúðirnar eru þriggja herbergja um 95 fm íbúðir ásamt bílskúr eða stæði í bílakjallara. Búmenn leggja mikla áherslu á að aðgengismál séu góð. Einnig er reynt að hafa lóðir ekki stórar.

Í Búmönnum er þverskurður samfélagsins. Ekki er hægt að segja að einn þjóðfélagshópur frekar en annar velji Búmenn. Margir þeirra sem búa í  íbúðum félagsins hafa selt eignir til þess að losa fé og nota til annarra hluta eða voru orðnir þreyttir á viðhaldi eldri eigna.

Það sem er sameiginlegt með báðum kerfum Búmanna er að fyrsta sala búseturéttar  fer fram á kostnaðarverði og þar ræður félagsnúmeraröð félaga Búmanna eingöngu við úthlutun. Með öðrum orðum í öllum nýbyggingar sem Búmenn fara af stað með er búseturétturinn seldur á kostnaðarverði til félagsmanna og hefur aðferðafræðin ekki breyst við tlkomu nýja kerfisins.

Við endursölu búseturéttar þarf búseturétthafi í báðum kerfum að hafa samband við skrifstofu félagsins þegar hann hefur hug á að láta selja búseturéttinn. Viðkomandi þarf að undirrita ósk um sölu búseturéttarins og fer þá búseturétturinn í formlega sölumeðferð hjá félaginu. Í eldra kerfi fær eigandi búseturéttar greitt upphaflegt kaupverð búseturéttarins með verðbótum. Uppsagnarfrestur er 6 mánuðir.

Í nýjum samþykktum Búmanna sem tóku gildi í janúar 2007 er gert ráð fyrir því að búseturéttur sé seldur á markaðsverði. Seljandi búseturéttarins setur upp ásett verð á búseturéttinn og áhugasamir kaupendur gefa tilboð í búseturéttinn eftir að hafa skoðað íbúðirnar. Bæði félagsmenn og utanfélagsmenn geta tekið þátt í að bjóða í búseturéttinn. Tilboð eru síðan opnuð þegar tilboðsfresti lýkur. Hæsta tilboð hefur þá mest vægi en félagsmenn geta gengið inn í hæsta tilboð. Sá sem hefur lægst félagsnúmer af tilboðsgjöfum má ganga inn í hæsta tilboð. Ef hann vill ekki þá fær sá sem hefur næst lægast númer og koll af kolli. Ef sá aðili sem býður hæst í búseturéttinn er utanfélagsmaður þá þarf hann að ganga í félagið til að fá að kaupa búseturéttinn. Í þessu kefi tekur ástandi íbúðar og verðlagi íbúðarhúsnæðis á hverjum tíma meiri áhrif á ferðlag búseturéttarins. Ekki er kaupskylda á félaginu þegar búseturéttur er seldur á markaðsverði.

Á undaförnum árum hefur stjórn Búmanna unnið markvist að því að útvíkka starfsemi félagsins á sviði þjónustu við eldri félagsmenn, m.a. með því að leita leiða til að sinna fólki sem vill búa í eigin íbúð en hefur þörf fyrir visst öryggi og nánd við þjónustu. Vinnuheitið fyrir þessa umræðu er orðið “HEIMILISVERND”og húsin nefnum við STÓRHEIMILI. Stjórnin hefur m.a. í þessu sambandi kynnt sér þessi mál bæði hér heima og erlendis.

Hornsteinn að fyrsta STÓRHEIMILI félagsins var tekin 19. október s.l. í Vogum á Vatnsleysuströnd og verður heimilið tekið í notkun í febrúar 2008.

Um er að ræða 13 íbúðir sem eru 1-2ja herbergja og verða tengd þjónustumiðstöð með yfirbyggðum gönguleiðum. Þjónustumiðstöðin verður til ráðstöfunar fyrir alla eldriborgara sveitarfélagsins. Verkefnið hefur verið unnið í góðu samstarfi við Sveitarfélagið Voga og er hér um að ræða fyrsta verkefni af þessum toga á vegum Búmanna. Gerður hefur verið rammasamningur við önnur sveitarfélög þar sem unnið er að sambærilegri uppbyggingu.

Efst á síðu

Fróðleikur og algengar spurningar um Búmenn

hugtök og orðanotkun

BÚMAÐUR - BÚMENN. Félagsmenn í húsnæðisfélaginu Búmönnum hsf ---------------- BÚMANNAÍBÚÐ. Íbúð í eigu húsnæðisfélagsins Búmanna hsf ----------------- BÚSETURÉTTUR. Eignarhlutur búmanns, félagsmanns í Búmönnum hsf., sem tryggir ótímabundinn afnotarétt af búmannaíbúð. ----------------- BÚSETURÉTTARGJALD. Það verð sem félagsmaður Búmanna hsf. Greiðir fyrir búseturéttinn. ---------------- BÚSETUGJALD. Það gjald sem eigandi að búseturétti greiðir vegna rekstrar-, viðhalds og fjármagnskostnaðar af búmannaíbúð. ----------------- BÚSETUSAMNINGUR. Samningur milli kaupanda búseturéttar og Búmanna hsf. um búseturéttinn. ---------------- BÚMAT. Eigna- og greiðslumat sem umsækjendur að kaupum á búseturétti í íbúðum hjá Búmönnum hsf. taka þátt í. ---------------- BÚMANNADEILD. Félagsdeild innan Búmanna hsf. sem nær yfir afmarkað svæði á félagssvæði Búmanna - landinu öllu.